schild

Aan de zuidkant van Zeist, aan de rand van de bebouwde kom, ligt het indrukwekkende Slot Zeist. Het is een groot complex, wat hoofdzakelijk bestaat uit het omgrachte slot en de bebouwing aan het Broeder- en Zusterplein, aan weerszijden van de Nassau Odijklaan.

Niet 1 maar 3 gebouwen
Anders dan doet vermoeden, bestaat Slot Zeist uit drie afzonderlijke gebouwen. Een ‘Corps de Logis’ (hoofdgebouw) met twee zelfstandige bouwhuizen (vleugels). Deze bouwdelen zijn weliswaar bouwkundig met elkaar verbonden maar functioneel hadden zij nauwelijks een relatie met elkaar.

In de zeventiende eeuw werd tijdens de bouw van het slot door de toenmalige bouwheer Willem Adriaan van Nassau-Odijk de beslissing genomen om de drie afzonderlijke gebouwen alsnog met elkaar te verbinden. Deze diende kennelijk alleen een architectonisch doel want functioneel bleef de verbinding tussen de gebouwen achterwege. Enerzijds vanwege de enfilade structuur in het corps de logis en anderzijds door grote hoogteverschillen tussen de vloerniveau’s van de verschillende gebouwen.
Bij de bouw was het dan ook de bedoeling, wat betreft het gebruik, dat de scheiding tussen woongebouw en dienstgebouwen absoluut was. De eigenaar bewoonde het corps de logis en het personeel dat daar zijn werk moest doen, verplaatste zich via een ‘eigen’ trappenhuis om de bewoners van het slot niet te storen.

Bij de restauratie in de jaren zestig bleef de ruimtelijke scheiding in stand terwijl functioneel de gebouwdelen al meer op elkaar werden afgestemd. Bij de recente renovatie is de verbinding met het corps de logis zichtbaar gemaakt in de trappenhuizen. Daarmee wordt via bordessen de onderlinge verbinding tot stand gebracht. Hiermee is de functie van de bouwhuizen opgewaardeerd, want van oorsprong hadden ze een ondergeschikte positie ten opzichte van het corps de logis.

Veranderingen in het gebouw
De begane grond van beide bouwhuizen heeft een meer representatieve uitstraling gekregen. In plaats van technische ruimtes zijn in de nieuwe situatie op de begane grond royale ontvangstruimten gemaakt.
In beide vleugels zijn liften geplaatst om de bereikbaarheid van de 1e en 2e etage te bevorderen. De gebouwdelen zijn met elkaar verbonden door de niveauverschillen te overbruggen, zodat het corps de logis en de bouwhuizen binnendoor toegankelijk tot elkaar zijn geworden.

Het rechter bouwhuis is het meest openbare deel geworden met het restaurant, exposities en theater. Het linker bouwhuis heeft de functie van vergaderruimte behouden.

Op de eerste verdieping van het corps de logis is vanwege de bereikbaarheid van de vluchtweg een gang gemaakt. Hiermee wordt de aanleg aan de linker-, min of meer gelijk aan de rechterzijde. Op deze verdieping ontstaat daarmee ook een enfilade en zijn de bouwhuizen toegankelijk geworden.

De stijlzalen hebben geen wijzigingen ondergaan. Er zijn wel technische installaties aangelegd en er is goede klimaatregeling gekomen, voor het gebruik en ter conservatie van de antieke inventaris en exposities.